یاداشتهای فرهنگی گاهگاهی

حاشیه نشینی زنان و سفره های زنانه مذهبی
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 

 

آن یادداشت "سفره حضرت ابالفضل و ارزشهای حزب اللهی" که یادتان هست؟ آنجا که حرف این دورهمی های دینی زنانه یا "سفره ها ی مذهبی"  به میان آمد و بررسی چیستی و چرایی آنها را موکول به یادداشتی دیگر کردم؟ به نظرم حالا یادداشت آقای مظاهری در مورد حاشیه نشینی دینی زنان فرصت مناسبی برای پرداختن به این موضوع ایجاد کرده است. حاشیه نشینی ای که آقای مظاهری به درستی در یادداشتشان توصیف کرده اند قصه امروز و دیروز زنان این دیار نیست.  این حاشیه همیشه جایگاه زنان ایرانی بوده است، اما نه به این دلیل دم دستی و ساده انگارانه  که با دینی مردسالار و زن ستیز روبرو بوده اند بلکه به این دلیل که تفسیر این شریعت قرنها ملک طلق مردانی بوده است که به تبع باورهای عرفی روزگار خویش، خود را جنس برتر می دانسته اند.

جایی که ملاصدرا با تمام نبوغ و جلوتر بودن از عصر خود باز اسیر ذهنیتهای عرفی روزگار خود است و دقیقا خلاف نص قرآن زن را «حیوانی» می داند که ملاهادی  سبزواری در شرحش می گوید«صورت انسان پوشیده تا مرد از معاشرتش منزجر نشود» دیگر چه توقع از سایرین داریم؟طعم جنس برتر بودن چنان به مذاق مردان روزگارگذشته شیرین بود که حتی دین و دیانت را هم مجال نمی دادند که این شیرینی را به کامشان تلخ کند: زن همان بهتر که در گوشه نشیند...

حالا تصور کنید وضعیت زنان روزگار گذشته را: محروم از سواد، اکثرا بی چیز و متکی به شوهری که اگر ستمگر نمی بود قطعا مدافع حقوق زنان هم نبود! آن هم در چه جامعه ای؟ در جامعه ای به شدت دیندار و حتی دین پرست. اما به جرم بی سوادی راهی برای دین ورزی عالمانه نمی یابند و به حکم دینداری راهی جز بیان خود  در قالب دین نمی دانند. اینجاست که چاره را در ابداع آیینهای زنانه ای می بنیند که رنگ دین دارند اما مستقل از جریان اصلی دین ورزی در جامعه در کنج خانه ها شکل گرفته اند، درست همانطور که دلخواه زنان است: هزار و یک راست و دروغ هم سر هم می کنند تا پای مردان به مجلسشان نرسد، شاید به تلافی عمری به حاشیه رانده شدن و به حساب نیامدن ، شاید هم برای در امان ماندن آیین من درآوردی شان از گزند انتقاد دین سالاران و شاید صرفا به دلیل ساده از دست نرفتن  این مجال مغتنم جلوه فروشی  که نه اسم لهو و لعب می شود به آن داد و نه بریز و بپاش: هر چه باشد مجلس ، مجلس دین است و نظرکرده اولیا! بهترین بهانه برای بستن دهان شوهرانی که عادت کرده اند این موجود دون انسان را دایم امر و نهی کنند و بیشتر به عمق پستوی خانه ها برانند.

پخت و پز این وسط چه کاره است؟ همه کاره! زن عامی بی سواد آن دوران اگر هنری داشت  یا در پختنش بود یا در دوختنش، و یا در روفتن خانه اش و این هر سه هنر یک جا در "سفره های زنانه مجال بروز و ظهور می یافتند و توامان میل به شراکت در تجربه دینی جمعی و میل به خودنمایی را ارضا می کردند. و اینجا بود که سفره  این حضرت و آن حضرت و این خاتون و آن خاتون در اندرونی خانه های ایرانی متولد و پهن شدند. یک تولید تمام عیار زنانه ! یک واکنش دفاعی در برابر قرائتی از دین که زنان را از گردونه خود خارج می خواست!
ادامه دارد
فاطمه حسینی
96/3/27

@far_hosseini

https://t.me/joinchat/AAAAAEE8evl4J1pscGQ2xA