یاداشتهای فرهنگی گاهگاهی

پاسخ جناب آقای محمد ناصری‌پور به یادداشت «حاشیه‌نشینی زنان و سفره‌های زنانه
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 

 


«جایی که ملاصدرا با تمام نبوغ و جلوتر بودن از عصر خود باز اسیر ذهنیتهای عرفی روزگار خود است و دقیقا خلاف نص قرآن زن را «حیوانی» می داند که «صورت انسان پوشیده تا مرد از معاشرتش منزجر نشود» دیگر چه توقع از سایرین داریم؟»
*
من مطلب بالا را در کانال دوست ارجمند جناب اقای محسن حسام مظاهری دیدم که در‌باره‌ی پست اخیرشان این مطالب نوشته شده است و جناب اقای محسن حسام مظاهری روی کانالشان قرارداده‌اند .متن اسفار ملاصدرا که مورد استناد این اتهام هست به قرار ذیل است. دوستان بفرمایند از کجای این متن هم چین چیزی درمی‌آید از کلام ملاصدرا که خانم ارجمند  مدافع حقوق زنان با این اطمینان این مطالب را به ملاصدرا می بندند. این اتهامی که خانم ارجمند به ملاصدرا می‌بندد مربوط به تعلیقه‌ی ملاهادی سبزواری است و نه ملاصدرا. معلوم می شود ایشان حداقلی ترین کار که مراجعه به متن اصلی است را انجام نداده اند و برای همین صرفا به شنیده ها اکتفا کرده اند و مقلدانه اتهامی را وارد کرده اند و شاید هم فرق متن اصلی با تعلیقه ی ملاهادی سبزواری برایشان روشن نبوده است که نشان می دهد به نحوه ی نگارش این کتب اشنا نیستند .من نمی دانم کسی که مراجعه به متن اسفار ملاصدرا نکرده است وفرق متن و حاشیه را توجه نکرده است چه طور پی به نبوغ و جلوتر بودن از زمانه ی ملاصدرا برده است .متن ملاصدرا به قرار ذیل است :
و منها تولد الحیوانات المختلفة
وَ بَثَّ فِیها مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ* بعضها للأکل‏ وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَکُمْ فِیها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْکُلُونَ‏ و بعضها للرکوب و الزینة وَ الْخَیْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوها وَ زِینَةً و بعضها للحمل‏ وَ تَحْمِلُ أَثْقالَکُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَکُونُوا بالِغِیهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ‏ و بعضها للتجمل و الراحة وَ لَکُمْ فِیها جَمالٌ حِینَ تُرِیحُونَ وَ حِینَ تَسْرَحُونَ‏ و بعضها للنکاح‏  وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً و بعضها للملابس‏
و البیت و الأثاث‏ وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُیُوتاً تَسْتَخِفُّونَها یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَ یَوْمَ إِقامَتِکُمْ- وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى‏ حِینٍ‏.

تعلیقه ی ملاهادی سبزواری :الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة ؛ ج‏7 ؛ ص136
______________________________
(1)  فی إدراجها فی سلک الحیوانات إیماء لطیف إلى أن النساء لضعف عقولهن و جمودهن على إدراک الجزئیات و رغبتهن إلى زخارف الدنیا کدن أن یلتحقن بالحیوانات الصامتة حقا و صدقا أغلبهن سیرتهن الدواب و لکن کساهن صورة الإنسان لئلا یشمئز عن صحبتهن و یرغب فی نکاحهن و من هنا غلب فی شرعنا المطهر جانب الرجال و سلطهم علیهن فی کثیر من الأحکام کالطلاق و النشوز و إدخال الضرر على الضرر و غیر ذلک خلافا لبعض الأدیان فی بعض الأحکام فأین السها من البیضاء، س قده.

بله این نقد خانم حسینی بر ملاهادی سبزواری وارد است و باید بپذیریم که همچنانکه ملا هادی سبزواری  از فرهنگ زمانه اش متاثر بوده است ایشان هم بر اساس خوداگاهی و فرهنگ زمانه ی مدرن نقدشان را وارد می کنند .گرچه به نظر می رسد که ملاهادی سبزواری هم نظرش را به متن اصلی ملاصدرا تحمیل کرده است و برای نتیجه گیری خود قرائنی  را تحمیلا و به گزاف مستمسک قرار داده اند در صورتی که از مبانی و اصول فلسفی ملاصدرا و از تصریحات در همین ناحیه از متن ملاصدرا چنین برداشتی دلبخوانه و من عندی است  .نقد بنده ناظر به اتهام بی استناد و بی مرجعی است که ایشان با تاکید بر ادعای فهم ملاصدرا  دارند وارد می کنند که بر اساس متن جلد 7اسفار ناوارد وناصحیح است .                                                                                                                                                                                                 در سایت نقد ونگاه که منسوب به اقای نصیری هست ،مطلبی اتهامی تحت این عنوان امده است که ملاصدرا زنان را در زمره ی حیوانات دانسته اند و در ترجمه ی متن فوق از ملاصدرا این گونه در داخل قلاب اورده اند ...... بعضی از این حیوانات هم [زنان] برای ازدواج خلق شده اند.... در صورتیکه که معلوم نیست براساس چه ترجیح علمی و قرائن علمی در داخل قلاب اورده اند زنان .و بعد براساس همین ترجیح بلامرجحی بنا بر اتهام به ملاصدرا گذاشته اند وادعا کرده اند که ملاصدرا از قران وعترت دور است و امثال ایشان به قران و عترت نزدیک است .