یاداشتهای فرهنگی گاهگاهی

دو نگاه خطرناک
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٥/۱
 


📌 دو نگاه خطرناک                                                                                                                                                                                      (بخش اول) 
                                                                                                                                                                                     پس از رسانه ای شدن قتل آتنای معصوم، معمّمی در صفحه شخصی اش خانمهای بدحجاب را قاتلان اصلی آتنا معرفی می کند چون به زعم وی با پوشش محرکشان عاملان چنین فجایعی را وادار به ارتکاب جرم  می کنند. 
                                                                                                                                                                                                                                  یک فعال فرهنگی هم طی یک یادداشت خواستار پایان دادن به سواستفاده از معلولان ذهنی در بازیهای سیاسی می شود و تتلو را با تشخیص چند اختلال روانی، معلولی ذهنی معرفی می کند که مورد سواستفاده سیاست قرار گرفته است.                                                                                                                                                                           🔸 در ظاهر امر این دو واکنش به شرایط روز جامعه  هیچ شباهتی به هم ندارند. اتفاقا اغلب افراد طبقه متوسط جامعه با  اولی مخالف و با دومی موافقند. با اولی مخالفند چون اکثرا می دانند که مسبب اصلی چنین فجایعی را یا باید در لابلای احکام قضایی ای بیابیم که طی آن متجاوز سابقه دار پس از محکومیتی سبک و بدون درمان به جامعه باز می گردد و یا در سازوکارهای تربیتی ای بجوییم که فعالانه به تولید انبوه توامان قربانی و مجرم می پردازند.  با دومی موافقند چون چرخش ارزشی تا این حد رادیکال در مقایسه با رفتارهای متضادی که طی سالها دیده اند فقط موید یک سواستفاده از شهرت شخصی مثل تتلو است.                                                                                 🔸 اما واقعیت این است که هر دو نگرش به رغم تفاوت محتوایی آشکارشان از یک قالب مشابه برخوردارند، یا بهتر بگویم، هر دو از یک منظر و با یک زبان واحد به دو پدیده اجتماعی متفاوت می پردازند:
 هر دو"تبرپوش" به دست حکم کرده اند، یکی با تبرپوشی از جنس شریعت و دیگری با تبرپوشی از جنس دانش.                                    🔸در شرایطی که بحران تلقی می شوند و طبقاتی از جامعه موجودیت یا حفظ اقتدار و نفوذ اجتماعی ، فکری یا سیاسی خود را در خطر می بینند افراطهای این چنینی و توسل به انواع خشونت و سرکوب اعم از فیزیکی و کلامی دور از انتظار نیست. در باور عامه این حکومتها هستند که در شرایط بحرانی به فاشیسم میل می کنند در حالی که فاشیسم قبل از این که به صورت حکومت ظاهر شود به صورت یک سیستم فکری بروز یافته است .                                                                           🔸 تشخیص رگه های قوی چنین تفکری در دو نگرش مذکور دشوار نیست:                                                                           اولی که بی حجابی را دشمن صف اول دیانت و اخلاق می بیند از شرایط پیش آمده استفاده می کند تا با صدور حکمی به شدت افراطی و دور از انصاف با زدن انگ قاتل به بدحجابان به مقابله و در واقع سرکوب این دشمن بپردازد، بدون این که به واقعیتهای موجود از جمله متاهل بودن قاتل آتنا، یا سابقه دار بودنش توجهی کرده باشد.                                                                                                                                        ادامه در پایین                                                                                                                                                         @Far_hosseini

فرنوشت, [22.07.17 15:46]
دونگاه خطرناک                                                                                                                                                                           (بخش دوم)
                                                                                                                                                                                    دومی هم در دورانی که تهدید عوامفریبی های سیاسی بیش از هر زمانی احساس می شود، ترس نه چندان بی مورد از افتادن سرنوشت ملت به دست طبقه ای دور از دانش و تابع احساسات باعث می شود که با ارائه خوانشی افراطی از شرایط روانی افراد و مبالغه در وخامت وضعیت ذهنی ایشان عملا از طریق زدن برچسب عقب مانده ذهنی به تتلو و امثال وی سعی در سرکوب و حذف ایشان از ورطه مداخله در سرنوشت سیاسی و فرهنگی ملت  داشته باشد. این که برای مبارزه با جهالت ،کسی را که علی رغم سلیقه و پسند جامعه فرهنگی در کانون توجه جامعه قرار گرفته است  عقب مانده و ناتوان ذهنی بخوانیم چنان مملو از خشونت کلامی و افراط و خودبرتربینی است که به خوبی نشان می دهد که دانش هم با کمی غفلت می تواند در هیبت یک تبرپوش بسیار خطرناک ظاهر شود. دانش قرار است درمان درد باشد و نه صرفا برچسب بیماری...
🔸 دیانت به هدف رسیده دیانتی است که اخلاقیات جامعه را ارتقا دهد که تجلی عینی اش را بشود در سلامت روان و کاهش جرایم دید، نه در اعلام جرم علیه این و آن. آن دانش و فرهنگی هم موفق است که تتلو و تتلیتی در دامن خود نپرورد یا دست کم مسوولانه در پی رفع شرایطی باشد که چنین پدیده هایی را زاده است، نه آن که با عقب مانده خواندن این افراد صورت مساله را به سرکوبگرانه ترین شکل ممکن پاک کند.                                                                                                                                                                                                  🔸 نگاه خطرناک اول باید بداند که این احکام غیر حکیمانه تنها ثمره ای که تا حال داشته است بری کردن خیل عظیمی از جامعه از مذهب بوده است و نگاه خطرناک دوم نیز باید بداند که این قبیل نوک بینی بالا گرفتنهای روشنفکر مآبانه و اهانتهای خودبزرگ بینانه تا کنون نتیجه ای جز عمیقتر کردن فاصله عامه مردم و روشنفکران نداشته است... 🔸فراموشکار نباشیم، همین دو ماه پیش بود که بسیاری از طبقه روشنفکر و اهل فرهنگ این مملکت ، معترف به کوتاهی خود در ایجاد تعامل با مردم و کسب مرجعیت اجتماعی از نتایجی که ممکن بود آرای عامه مردم به بار بیاورد به شدت هراسان و از عملکرد خود در گذشته سخت پشیمان بود...                                                                  فاطمه حسینی                                                                                       96/4/31                                                                            @far_hosseini


 
 
با «اوج» تا فرود: اندر حکایت معصیت تراشی برای معصومیت!
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 

 

درایام ماه مبارک رمضان شبکه نهال برنامه ویژه سحری پخش می کرد به نام سر سفره خدا که از تولیدات موسسه رسانه ای اوج بود. کیفیت نازل برنامه و عدم جذابیتش برای مخاطباش اصلا به کنار، کاری به اون ندارم.  منتها یه جاهایی دیگه نمی شه ساکت موند.

در چند قسمتش آیتم عجیب و غریبی تکرار می شد: چند کودک هشت ، نه ساله میومدن و از روزهای بدشون خداحافظی می کردن: «خداحافظ روزایی که دوستم رو به خاطر شغل باباش مسخره کردم»، «خداحافظ روزایی که تو خونه به مامانم کمک نکردم»، و... طفل معصوما جلو دوربین فهرست بلند بالایی از "معاصی" کودکانه  رو ردیف می کردن که اغلب هم خیلی خلاقانه بود و عملا شرارتهای جدیدی رو خیلی ظریف به مخاطب یاد می داد، مثل همین مسخره کردن کسی به خاطر شغل باباش!! اصلا بچه یک چنین چیزی به مخیله اش هم خطور نکرده اما حالا بعد این اعترافات معنوی! صرافت میفته بره پرس و جو کنه ببینه شغل بابای کی چیه،  بعدش ویژگیهای احتمالی برای مسخره کردن اون شغل رو در بیاره تا در اولین فرصت مقتضی این شرارت  رو مرتکب شه که خدای ناکرده از قافله همسن و سالان معصیت کارِ اکنون توبه کارش جا نمونه!

این که القای احساس گناهکار بودن به بچه تو این سن و سال چه عواقبی داره بماند ، عواقبش آشکارتر از اونه که جای بحث داشته باشه، اما سوال من اینه که چرا؟ چرا اصرار داریم که چهره معصومیت رو با توهم معصیت مخدوش کنیم ؟  تا حالا می گفتیم بچه ها معصومن، حتی اگه هم نباشن وقتی اینو به بچه میگین خودبخود حس مثبتی توش شکل می گیره و می کشدش سمت امور مثبت. حالا این برنامه رسما داره میگه معصومیت کدومه؟ شما هم گناهکارهایی هستین که آگاهانه مرتکب گناه میشین!

از ایرادهایی که به مسیحیت کاتولیک می گیرن یکیش همین اعتراف به گناه دراتاقک کشیش اقرار نیوشه.  قبلا تو پخش مراسم دعا دوربین رسانه عزیزمون هی زوم می کرد رو تضرع و صورت اشک ریز بندگان خدا تا یه تصویر مستند از حالات افراد توبه کار نشون مخاطبش بده! حالا پیشرفته تر شدن و کار از مستندسازی گریه و زاری گذشته و به خود اعتراف رسیده. دم رسانه ملی مون و ایضا سازمان اوج گرم که این سنت کاتولیکی رو به صورت عمومی تا حد کودکان معصوم هم ترویج کرده!!

کاش یه نسخه از این برنامه رو برای پاپ فرانسیس هم می فرستادیم و نظرشون رو جویا می شدیم...                                                           فاطمه حسینی


 
 
حاشیه های دیروز، قرنطینه های امروز بخش دوم و پایانی
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 


                                                                                                                                                                               🔸 چرا علمای زن این قدر «کم» و کمیاب اند؟ چرا «نیستند» و اگر هم هستند چرا در چشم مردم نیستند؟ نمونه مرحوم بانو امین را دائم برای ما مثال می زنند غافل از این که مرحوم بانو امین استثنائی بود که نهایتا در قواعد مردسالارانه گم شد.
                                                                                                                                                     🔸ویرجینیا وولف در اوایل قرن بیستم می گوید که یک زن برای نویسنده شدن دو چیز نیاز دارد: ثروت و اتاقی از آن خود. اگرچه مفهوم فیزیکی اتاق در این جمله وولف به تنهایی هم صادق است اما مفهوم استعاری آن، یعنی جایگاه و منزلت فرد به همراه حریمی خصوصی نیز  اهمیت دارد. 
                                                                                🔸از یاد نبریم که بانو امین این هر دو (ثروت و موقعیت را) داشت که توانست اساتید مبرز را به خانه  بیاورد و تا اجتهاد درس خصوصی بگیرد و انحصار مردانه علوم دینی آن زمان ایران را بشکند. اگر این شرایط استثنایی بانو امین نبود پدیده استثنایی بانو امین چه در میان زنان هم عصرش و چه در میان جو مردانه علوم دینی آن دوران شکل نمی گرفت. اما...
اما این استثنا هم محکوم به تن سپردن به قواعد مردسالارانه شد: بانو امین بی نام ماند، تا همین اواخر «بانوی ایرانی» یا «بانوی اصفهانی» بود، نصرت بیگم امین نبود.  اگرچه از سر بزرگی و علو طبع و شفقت نسبت به هموطنان همجنسش آثارش را به نام گمنام «بانوی ایرانی» امضا می کرد ، این رویه ای شد برای کَمنام و گمنام ماندن زنانی که بعد از وی همین مسیر دشوار را رفتند.   
                                                                                            🔸 امتحانش ضرری ندارد، اگر از عموم مردم و نه طلاب علوم دینی ، نام چند مرجع تقلید و مجتهد مرد را بپرسید همیشه پاسخی دارند، اما وقتی نام چند مجتهد زن را  از همانها و نه از طلبه های مونث بپرسید چه خواهید شنید؟ بدتر آن که کم نیستند طلبه های مذکری که آنها هم پاسخی بهتر از پاسخ مردم عادی ندارند...

🔸 لطفا نفرمایید کار دین که نام و شهرت بر نمی دارد! چون من هم می گویم:«نوبت به اولیا که رسید آسمان تپید؟؟»  اگرواقعا این طور بود که می فرمایید ملت نام همان چند مجتهد مذکر را هم نباید می دانستند! در ثانی اگر این «علمِ» دین است خاصیت علم، شناسایی شدنش و به تبع آن شناسایی شدن صاحبش است. خب، این چه مشکلی است که باعث شده علم این زنان شانیت شناخته شدن را نیابد؟ آیا واقعا علمشان «حاشیه ای» است یا اصلا مشکل از آن شناساگری است که قرار نیست سراغی از قرنطینه و تولیداتش بگیرد؟ مگر فلسفه قرنطینه کردن همین نیست؟

🔸روزگاری می شد زن را با محروم نگه داشتن از سواد و تحصیل به حاشیه دین راند و در همان حاشیه نگه داشت و بعد باز به جرم همان  ابداعاتی که ثمره حاشیه نشینی اش بودند، مثل همان سفره های ریز و درشت که عرض کردم، بیشتر به نفهمی متهمش کرد.
حالا که دیگر سواد و تحصیل از انحصار مردان به در آمده و آن به حاشیه راندنها و «حیوان» خواندنها میسر نمی شود قرنطینه ها باب شده اند تا زنان دین پژوه و دین اندیش را در خود نگه دارند ، تا مبادا گزندی به پیکره دینداری و دین پژوهی مردساخته وارد کنند.

🔸 آنچه ضرورت دارد فروریختن دیوارهای قرنطینه از داخل است، طلبه های علوم دینی زن دیر یا زود باید به لزوم تمایز قایل شدن میان دین و قرائتهای دلبخواهی مردانه از دین پی ببرند و به هر دلبخواه و خوشآمد مردانه ای به نام دین گردن نسپارند، زنان بسیاری انتظار شان را می کشند چون مادام که در قرنطینه مانده اند صدایشان فقط به گوش خودشان می رسد ، نه خواهرانی که آن سوی دیوارند.

فاطمه حسینی         96.4.1
@far_hosseini

https://t.me/joinchat/AAAAAEE8evl4J1pscGQ2xA

فرنوشت
یادداشتهای  فرهنگی گاهگاهی                                                                         @ffhosseini

وبلاگ:www.ninisitenevisi.persianblog.ir


 
 
حاشیه های دیروز، قرنطینه های امروز
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 


                                      
🔸 اگر در روزگار گذشته این امکان وجود داشت که در هر حوزه ای از دانش و کنش بشری ازجمله عرصه جمعی دین زن عامی را به حاشیه راند امروز چنین کاری آسان نیست: عده کثیری از زنان امروز را هر چه هم مقررات من درآوردی به سمت حاشیه هل بدهد باز راه خود را به سمت «متن» ، به سمت «مرکز» به سمت مسیر اصلی باز می یابند.
حاشیه ها فقط می توانند آدمهای حاشیه ای را در خود نگه دارند، آدم اگر حاشیه ای نباشد، اهل واپس رفتن و رسوب کردن و ترک خوردن نباشد در حاشیه نمی ماند و ذهنیت مردسالار طی قرنها حکومت بر رفتار آدمها اعم از زن و مرد از این اصل خوب خبر دارد و اینجاست که حصار قرنطینه ها را عَلَم می کند.

🔸 دو دهه اول عمرم هیچ تصوری از تبعیض جنسیتی نداشتم، دنیا بهشت برابری بود، لابلای کتابها و کاشانه ها و کوچه ها «تشابه»  نبود، اما «تساوی»  بود و این دریافت رهایی بخش راه به سمت هیچ حاشیه ای نمی نمود.  اما به قول نادر نادرپور«من،  بی خبر به راه سفر پا گذاشتم»  و وقتی پا به قم گذاشتم دنیا عوض شد.

🔸 همان اول کار آب پاکی روی دستمان ریختند که تلاش بیهوده نکنید آنهایی که شما طالب درسشانید خانم ها را به جلسات درسشان راه نمی دهند.چرا؟ حتما از فرط تقوا، اما شاید بی خبر از آن که رویه فردی شان را دیگران هم  تقلید می کنند و تقوایی جعل می کنند که موضوعش نه معصیت بلکه نفس وجود زن است ، و محرومیتی سلیقه ای را به زنان تحمیل می کنند که نه در دین ریشه دارد و نه در اخلاق تا قلمروهای تماما مردانه ای شکل بگیرند که حضور زن را در خود بر نمی تابند. نمونه های ذکر شده در قسمت دوم یادداشت آقای مظاهری درباره حاشیه نشینی دینی زنان را شخصا تجربه کرده ام! ما گاهی  حتی رانده نه، بلکه تارانده می شدیم از مقابل فلان مدرسه و فلان موسسه!

🔸 حکومت نظامی که نه، اما در تمام مراکز علمی حکومت جنسیتی حکمفرما بود و اسمش را هم گذاشته بودند عدم اختلاط. مثال تکرار شونده ای هم که اغلب در توجیه می شنیدی این بود: «درست مثل اتوبوس شرکت واحد، دو بخش مجزا مایه راحتی خود شماست!» که صد البته هم مایه راحتی بود ، اما غافل از این که طرفین این تشبیه اصلا وجه شبه نداشتند!

🔸 چیزی که من  تجربه کردم از جنس یک اتوبوس واحد با دو بخش مجزا به سمت مقصدی واحد نبود، بلکه مصداق بارز دو اتوبوس مجزا، یکی مردانه و یکی زنانه، به سمت یک مقصد و گاهی دو مقصد مجزا بود. در حالت اول همیشه ی خدا یا معطل می ماندی یا دیر می رسیدی  و در حالت دوم اغلب اصلا نمی رسیدی!

🔸خلاصه این که کار زنان در فضاهای دین سالار از حاشیه هم گذشته و به قرنطینه رسیده است، حتی اگر خودشان متوجه دیوارهای شیشه ای قرنطینه شان نباشند.  نفس وجود جامعه الزهرا هم گواهی بر آن.

🔸 هم حاشیه و هم قرنطینه  نتیجه مرزبندیهای تمامیت خواهانه هستند، اما ارتباط حاشیه هنوز با «متن» و «مرکز» به طور کامل قطع نیست، به نوعی دینامیک خودش را دارد. حاشیه اگر حاشیه است برای این است که یا ساکنانش اهمیتی ندارند، یا به هر دلیلی به چشم نمی آیند و حساب نمی شوند.
 در حالی که در شرایط قرنطینه ای هراسی که ازسمت قرنطینه شدگان احساس می شود باعث می شود  که هر تردد یا داد و ستدی با «متن» و «مرکز» با مانع روبرو شود و صورت نگیرد. اگر حاشیه نشینان دردورترین نقطه از ذهن ما، در تهِ دید ما ، جا دارند  قرنطینه نشینان در قرنطینه اند چون خود تهدیدند.  
                                                                                                        ادامه دارد                                                                                                                                                                                                  فاطمه حسینی                @far_hosseini                                                                                                                                                                    96/4/1


 
 
پاسخ به نظر آقای ناصری پور
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 


🗞ایراد جناب آقای ناصری پور نسبت به بخشی از یادداشتم در مورد ارتباط حاشیه نشینی دینی زنان و ابداع سفره های مذهبی را خواندم.👆
 بله، کاملا حق با ایشان است که عبارت "صورت انسان پوشیده تا مرد از معاشرتش منزجر نشود" یا همان "کساهن صوره الانسان" مشهور از ملاهادی سبزواری است . اتفاقابه مناسبت ارایه مطلبی  چندی پیش به هر دو متن اصلی رجوع کرده بودم. و در  حین نگارش هم نام ملاصدرا و هم ملاهادی را ذکر کرده بودم و جدا بودن "حیوان" از جمله مشهور ملاهادی هم به همین دلیل است. منتها چون ملاهادی مصداق آن جلوتر بودن  از زمان خود نبود دقت فدای ایجاز شد و اسم ملاهادی را برداشتم.          
  🔺 این بند حتما با اضافه شدن اسم ملاهادی تصحیح خواهد شد.
                                       
اما چه کنیم با "حیوان " ملاصدرا و «بعضها للنکاحش»؟
                                   
اگرچه از صمیم قلب، نظر به احترامی که برای صدرالمتالهین قائلم ، خیلی خوشحال می شدم اگر حیوان  آن بخش از اسفار حیوان فلسفی و نه حیوان عرفی  می بود، علیرغم تمام توضیحات و بهتر بگویم توجیه هایی که خرج این بخش از اسفار می شود آن تکرارضمیر متصل "کُم" مانع از آن می شود که معنای فلسفی  حیوان حداقل در ذهن من یک نفر پا بگیرد. این "کُم" است که به نظر می آید مرجعش ما حیوانات ناطق هستیم و در مقام مخاطب تعریف حیوان صامت نشسته ایم. واضحتر بگویم این مخاطب تلویحی "کُم" ، این حیوان ناطق، در متن از آن حیوانهای دیگر تمایز یافته، پس طبیعی است که آنها حیوان صامت یا همان حیوان عرفی باشند. علاوه بر آن آنچه بیش از همه نافی این توجیهات است این است که اگر منظور حیوان فلسفی بوده چرا تمام کارکردهای ذکر شده از زینت و لباس و حمل و... فقط کارکردهای حیوان صامت برای حیوان  ناطقند؟ ظاهرا این فهرست کارکرد حیوان صامت در عالم هستی است و نه  خصوصیات آن. در حالی که بنابر توجیه های مرسوم  نکاحی که می گویند خصوصیت و طبیعت است و آمدنش در امتداد این لیست ناظر به کارکردها توجیهی ندارد، مگر اینکه واقعا منظور کارکرد باشد که دست کم من یک نفر متقاعد شده ام که چنین است. خیلی که بخواهیم اغماض به خرج بدهیم باید بگوییم ملاصدرا در توالی"بعضها للنکاح و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا" از بلاغت و وضوح که لازمه متون فلسفی است فاصله گرفته است.
                                                             من به شخصه ترجیح می دهم ملاصدرا را با تمام نبوغش دارای عقل خطاپذیر انسانی بدانم . نه قرار است ملاصدرا نمونه اعلا و کامل فهم بشری و لاجرم صادرکننده گزاره های همیشه صحیح و همیشه صادق باشد و نه قرار است ایمان و اعتقاد من بسته عقل و استدلال بطلان پذیر این و آن.

 ملاصدرا بزرگ است و ارجمند، این به جای خود. اما همین بزرگِ ارجمندِ مطرودِ حوزه آن عهد که خطای  داوری اش امروز برای ما محرز است نیز خود جایی به اشتباه نکاح را کارکرد "حیوان صامت" (برای حیوان ناطق) آورده است و یا با بی دقتی چیزی نوشته است که تفسیرهای متضاد و متناقضی را باعث شده است. 
                                     
🔶در هر حال و ضمن تشکر از تذکر بجایشان در مورد حذف نام ملاهادی سبزواری بنده اگرچه حیوان ملاصدرا را در این بخش اسفارحیوان عرفی می فهمم تاکید می کنم حتی همان نام ملاهادی و حاشیه اش بر اسفار هم به تنهایی کافی است که به عمق فاجعه درک نادرست علما و حتی حکما از ماهیت زن در گذشته اقرار کنیم.  
                                                                                                                                                                  پ.ن:
در ضمن، آقای ناصری پور بنده رو مدافع زنان فرض کرده اند که باید عرض کنم قضاوت نادرستی است که حتی یادداشتم هم دال بر آن نیست، من بیشتر منتقد تبعیضم تا مدافع کسی، واقعیتش این است که اگر مدافع باشم بیشتر مدافع مردانم تا زنان و بیشتر دلواپس بحران هویت مردانه ام تا تضییع حقوق زنان.
البته امیدوارم فمینیستهای وطنی حالا با این جمله آخر تبانی با مردسالاری را به من نسبت ندهند.

 فاطمه حسینی
                                                                          @far_hosseini

https://t.me/joinchat/AAAAAEE8evl4J1pscGQ2xA


 
 
پاسخ جناب آقای محمد ناصری‌پور به یادداشت «حاشیه‌نشینی زنان و سفره‌های زنانه
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 

 


«جایی که ملاصدرا با تمام نبوغ و جلوتر بودن از عصر خود باز اسیر ذهنیتهای عرفی روزگار خود است و دقیقا خلاف نص قرآن زن را «حیوانی» می داند که «صورت انسان پوشیده تا مرد از معاشرتش منزجر نشود» دیگر چه توقع از سایرین داریم؟»
*
من مطلب بالا را در کانال دوست ارجمند جناب اقای محسن حسام مظاهری دیدم که در‌باره‌ی پست اخیرشان این مطالب نوشته شده است و جناب اقای محسن حسام مظاهری روی کانالشان قرارداده‌اند .متن اسفار ملاصدرا که مورد استناد این اتهام هست به قرار ذیل است. دوستان بفرمایند از کجای این متن هم چین چیزی درمی‌آید از کلام ملاصدرا که خانم ارجمند  مدافع حقوق زنان با این اطمینان این مطالب را به ملاصدرا می بندند. این اتهامی که خانم ارجمند به ملاصدرا می‌بندد مربوط به تعلیقه‌ی ملاهادی سبزواری است و نه ملاصدرا. معلوم می شود ایشان حداقلی ترین کار که مراجعه به متن اصلی است را انجام نداده اند و برای همین صرفا به شنیده ها اکتفا کرده اند و مقلدانه اتهامی را وارد کرده اند و شاید هم فرق متن اصلی با تعلیقه ی ملاهادی سبزواری برایشان روشن نبوده است که نشان می دهد به نحوه ی نگارش این کتب اشنا نیستند .من نمی دانم کسی که مراجعه به متن اسفار ملاصدرا نکرده است وفرق متن و حاشیه را توجه نکرده است چه طور پی به نبوغ و جلوتر بودن از زمانه ی ملاصدرا برده است .متن ملاصدرا به قرار ذیل است :
و منها تولد الحیوانات المختلفة
وَ بَثَّ فِیها مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ* بعضها للأکل‏ وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَکُمْ فِیها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْکُلُونَ‏ و بعضها للرکوب و الزینة وَ الْخَیْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوها وَ زِینَةً و بعضها للحمل‏ وَ تَحْمِلُ أَثْقالَکُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَکُونُوا بالِغِیهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ‏ و بعضها للتجمل و الراحة وَ لَکُمْ فِیها جَمالٌ حِینَ تُرِیحُونَ وَ حِینَ تَسْرَحُونَ‏ و بعضها للنکاح‏  وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً و بعضها للملابس‏
و البیت و الأثاث‏ وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُیُوتاً تَسْتَخِفُّونَها یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَ یَوْمَ إِقامَتِکُمْ- وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى‏ حِینٍ‏.

تعلیقه ی ملاهادی سبزواری :الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة ؛ ج‏7 ؛ ص136
______________________________
(1)  فی إدراجها فی سلک الحیوانات إیماء لطیف إلى أن النساء لضعف عقولهن و جمودهن على إدراک الجزئیات و رغبتهن إلى زخارف الدنیا کدن أن یلتحقن بالحیوانات الصامتة حقا و صدقا أغلبهن سیرتهن الدواب و لکن کساهن صورة الإنسان لئلا یشمئز عن صحبتهن و یرغب فی نکاحهن و من هنا غلب فی شرعنا المطهر جانب الرجال و سلطهم علیهن فی کثیر من الأحکام کالطلاق و النشوز و إدخال الضرر على الضرر و غیر ذلک خلافا لبعض الأدیان فی بعض الأحکام فأین السها من البیضاء، س قده.

بله این نقد خانم حسینی بر ملاهادی سبزواری وارد است و باید بپذیریم که همچنانکه ملا هادی سبزواری  از فرهنگ زمانه اش متاثر بوده است ایشان هم بر اساس خوداگاهی و فرهنگ زمانه ی مدرن نقدشان را وارد می کنند .گرچه به نظر می رسد که ملاهادی سبزواری هم نظرش را به متن اصلی ملاصدرا تحمیل کرده است و برای نتیجه گیری خود قرائنی  را تحمیلا و به گزاف مستمسک قرار داده اند در صورتی که از مبانی و اصول فلسفی ملاصدرا و از تصریحات در همین ناحیه از متن ملاصدرا چنین برداشتی دلبخوانه و من عندی است  .نقد بنده ناظر به اتهام بی استناد و بی مرجعی است که ایشان با تاکید بر ادعای فهم ملاصدرا  دارند وارد می کنند که بر اساس متن جلد 7اسفار ناوارد وناصحیح است .                                                                                                                                                                                                 در سایت نقد ونگاه که منسوب به اقای نصیری هست ،مطلبی اتهامی تحت این عنوان امده است که ملاصدرا زنان را در زمره ی حیوانات دانسته اند و در ترجمه ی متن فوق از ملاصدرا این گونه در داخل قلاب اورده اند ...... بعضی از این حیوانات هم [زنان] برای ازدواج خلق شده اند.... در صورتیکه که معلوم نیست براساس چه ترجیح علمی و قرائن علمی در داخل قلاب اورده اند زنان .و بعد براساس همین ترجیح بلامرجحی بنا بر اتهام به ملاصدرا گذاشته اند وادعا کرده اند که ملاصدرا از قران وعترت دور است و امثال ایشان به قران و عترت نزدیک است .


 
 
حاشیه نشینی زنان و سفره های زنانه مذهبی
نویسنده : حوریثا - ساعت ۱٢:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱٦
 

 

آن یادداشت "سفره حضرت ابالفضل و ارزشهای حزب اللهی" که یادتان هست؟ آنجا که حرف این دورهمی های دینی زنانه یا "سفره ها ی مذهبی"  به میان آمد و بررسی چیستی و چرایی آنها را موکول به یادداشتی دیگر کردم؟ به نظرم حالا یادداشت آقای مظاهری در مورد حاشیه نشینی دینی زنان فرصت مناسبی برای پرداختن به این موضوع ایجاد کرده است. حاشیه نشینی ای که آقای مظاهری به درستی در یادداشتشان توصیف کرده اند قصه امروز و دیروز زنان این دیار نیست.  این حاشیه همیشه جایگاه زنان ایرانی بوده است، اما نه به این دلیل دم دستی و ساده انگارانه  که با دینی مردسالار و زن ستیز روبرو بوده اند بلکه به این دلیل که تفسیر این شریعت قرنها ملک طلق مردانی بوده است که به تبع باورهای عرفی روزگار خویش، خود را جنس برتر می دانسته اند.

جایی که ملاصدرا با تمام نبوغ و جلوتر بودن از عصر خود باز اسیر ذهنیتهای عرفی روزگار خود است و دقیقا خلاف نص قرآن زن را «حیوانی» می داند که ملاهادی  سبزواری در شرحش می گوید«صورت انسان پوشیده تا مرد از معاشرتش منزجر نشود» دیگر چه توقع از سایرین داریم؟طعم جنس برتر بودن چنان به مذاق مردان روزگارگذشته شیرین بود که حتی دین و دیانت را هم مجال نمی دادند که این شیرینی را به کامشان تلخ کند: زن همان بهتر که در گوشه نشیند...

حالا تصور کنید وضعیت زنان روزگار گذشته را: محروم از سواد، اکثرا بی چیز و متکی به شوهری که اگر ستمگر نمی بود قطعا مدافع حقوق زنان هم نبود! آن هم در چه جامعه ای؟ در جامعه ای به شدت دیندار و حتی دین پرست. اما به جرم بی سوادی راهی برای دین ورزی عالمانه نمی یابند و به حکم دینداری راهی جز بیان خود  در قالب دین نمی دانند. اینجاست که چاره را در ابداع آیینهای زنانه ای می بنیند که رنگ دین دارند اما مستقل از جریان اصلی دین ورزی در جامعه در کنج خانه ها شکل گرفته اند، درست همانطور که دلخواه زنان است: هزار و یک راست و دروغ هم سر هم می کنند تا پای مردان به مجلسشان نرسد، شاید به تلافی عمری به حاشیه رانده شدن و به حساب نیامدن ، شاید هم برای در امان ماندن آیین من درآوردی شان از گزند انتقاد دین سالاران و شاید صرفا به دلیل ساده از دست نرفتن  این مجال مغتنم جلوه فروشی  که نه اسم لهو و لعب می شود به آن داد و نه بریز و بپاش: هر چه باشد مجلس ، مجلس دین است و نظرکرده اولیا! بهترین بهانه برای بستن دهان شوهرانی که عادت کرده اند این موجود دون انسان را دایم امر و نهی کنند و بیشتر به عمق پستوی خانه ها برانند.

پخت و پز این وسط چه کاره است؟ همه کاره! زن عامی بی سواد آن دوران اگر هنری داشت  یا در پختنش بود یا در دوختنش، و یا در روفتن خانه اش و این هر سه هنر یک جا در "سفره های زنانه مجال بروز و ظهور می یافتند و توامان میل به شراکت در تجربه دینی جمعی و میل به خودنمایی را ارضا می کردند. و اینجا بود که سفره  این حضرت و آن حضرت و این خاتون و آن خاتون در اندرونی خانه های ایرانی متولد و پهن شدند. یک تولید تمام عیار زنانه ! یک واکنش دفاعی در برابر قرائتی از دین که زنان را از گردونه خود خارج می خواست!
ادامه دارد
فاطمه حسینی
96/3/27

@far_hosseini

https://t.me/joinchat/AAAAAEE8evl4J1pscGQ2xA